Hartworm (Dirofilaria Immitis)

heartwormmodel

Wat is hartworm en waar komt het voor?
Hartwormen zijn wormen die zich bij honden (en katten) in het hart en longslagaders kunnen nestelen. Ze worden overgebracht door middel van een muskietensteek in warme landen. In Nederland komt hartworm niet voor maar de parasiet lijkt zich wel steeds verder te verspreiden en hartworminfecties zijn inmiddels al waargenomen tot in Noord-Frankrijk (zie ook de pagina “kan ik mijn hond meenemen naar het buitenland?”). Bij honden die uit het buitenland komen (bijv. via een stichting) is het verstandig om vooraf op hartworm te laten testen.

kaart_hartworm
Hoe krijgt mijn hond hartworm?
Hartwormen worden uitsluitend door muskieten overgebracht. Volwassen hartwormen bevinden zich in de longslagaders en bij zware infecties ook in het hart zelf. Ze richten veel schade aan op die plaatsen. De vrouwelijke hartwormen produceren larfjes (microfilaria genoemd) die in het bloed circuleren en tot ruim twee jaar in leven kunnen blijven. Een muskiet die een besmette hond steekt en bloed opzuigt, kan daarbij microfilaria meenemen. De microfilaria ontwikkelen zich binnen twee tot zes weken in de muskiet tot larven die bij een volgende steek weer naar buiten komen en een nieuwe hond kunnen besmetten.

Na de steek duurt het 75 tot 120 dagen voordat de larven in de bloedbaan terecht komen en zich naar hart en longen laten vervoeren. Zes-en-een-half tot zeven maanden na de besmettende steek is de hartworm volwassen geworden en kan zelf microfilaria gaan produceren. De volwassen wormen kunnen vijf tot zeven jaar oud worden en kunnen al die tijd dus ook microfilaria produceren.

Een enkele keer ‘verdwalen’ de larven en nestelen zich op de verkeerde plaats zoals in het oog, in de hersenen of in een beenader. Dit kan in zeldzame gevallen symptomen geven als blindheid, epileptische aanvallen of kreupelheid.

heartworm_cycle
Komt hartworm ook bij katten voor?
Een hartworminfectie kan ook bij katten voorkomen maar zij zijn er veel minder gevoelig voor. De wormen leven in de kat veel minder lang (2-3 jaar) en produceren maar zelden microfilaria. Bij katten verdwijnt de besmetting soms ook vanzelf, waarschijnlijk omdat ze een sterkere afweerreactie vertonen.

Wat zijn de symptomen van hartworm?
– lusteloosheid, vermoeidheid
– minder uithoudingsvermogen
– hoesten en kuchen (vooral na inspanning)
– bloed ophoesten
– benauwdheid
– gewichtsverlies
– flauwvallen

De eerste tekenen van een hartwormbesmetting zijn kuchen en hoesten, vooral na inspanning. In een later stadium kan de hond gewicht verliezen, flauwvallen, bloed ophoesten en uiteindelijk sterven aan hartfalen. Ook bloedarmoede (door beschadiging van rode bloedcellen en nierbeschadiging), vocht in de longen, een vergrote lever, een vergroot hart en vocht in de buikholte komen voor.

Bij een acuut ziektebeeld kan het gebeuren dat een hond die nooit eerder tekenen van besmetting vertoonde plotseling in shock raakt omdat wormen in de vena cava (grote lichaamsader die vanuit het hart naar alle andere organen loopt) terecht zijn gekomen en het hart tekort schiet in de pompfunctie.

Hoe stellen we de diagnose hartworm?
Als uw hond uit een risicogebied afkomstig is of mee is geweest op vakantie in een van de zuidelijke landen (denk hierbij ook aan Frankrijk) en klachten heeft die wijzen op een hartaandoening, moet u er op bedacht zijn dat de hond mogelijk met hartwormen besmet is geraakt.

Op röntgenfoto’s van de borstholte zijn vaak de verwijde longslagaders al te zien, net als vocht in de longen en een vergroot hart. Met echografie en/of bloedonderzoek kan de diagnose met grotere zekerheid gesteld worden.

Hoe kunnen we hartworm voorkomen?
Een hartwormbesmetting is in principe goed te voorkomen met de daarvoor bestemde middelen (Stronghold of Milbemax). Als u met de hond op vakantie gaat naar een risicoland past u de volgende behandeling toe:

1-28 dagen verblijf in risicogebied: behandelen op de dag van thuiskomst en na een maand de behandeling herhalen
>28 dagen verblijf in risicogebied: behandelen op dag 28 en vervolgens maandelijks tot een maand na thuiskomst

Een band tegen muskieten (Scalibor) helpt ook tegen besmetting, maar wij raden aan om daarnaast toch Milbemax te gebruiken.

Hoe kunnen we hartworm behandelen?
Zolang de hartworm nog niet volwassen is (dus jonger dan 6-7 maanden), is hij goed te bestrijden met Stronghold of Milbemax. Als de hartwormen eenmaal volwassen zijn en zich in het hart hebben vastgezet, wordt de behandeling lastiger en brengt meer risico’s met zich mee.

De volwassen wormen kunnen door middel van injecties gedood worden, maar voordat daarmee begonnen wordt moeten eerst de hart-, lever- en nierfuncties onderzocht worden omdat de behandeling risicovol is. De door de injecties gedode hartwormen kunnen namelijk massaal loslaten, worden meegevoerd door de bloedstroom en vervolgens trombose (afsluiting van bloedvaten) veroorzaken. Bij deze behandeling moet de hond 3-6 weken rustig worden gehouden, hij mag zich beslist niet inspannen, zodat de dode wormen langzaamaan kunnen worden geabsorbeerd door het lichaam.

In ernstige gevallen kunnen hartwormen operatief verwijderd worden. Na 6 weken na deze injecties moeten de microfilaria gedood worden met behulp van andere injecties. Hierbij is er kans op anafylactische shock. Als de hond op deze wijze is behandeld zijn de vooruitzichten verder goed, maar de operatie zelf is behoorlijk risicovol.

Voorkomen is veel makkelijker dan genezen, behandel uw huisdier als u naar het buitenland gaat dus altijd voor hartworm!

Heeft u vragen over vakantie met de hond of over hartworm? Belt u dan met onze kliniek via 0228-317000 of mail naar info@dierenkliniekenkhuizen.nl.


Contact

De Gouw 33
1602 DN Enkhuizen

0228 31 7000

Openingstijden Kliniek
Ma t/m Vrij: 09:00 - 20:00
Zaterdag: 10:00 - 17:00