Leishmaniose

Wat is Leishmaniose?
Leishmaniose (ook wel Leishmaniasis genoemd) is een ziekte die wordt veroorzaakt door de protozoa Leishmania. Deze protozoa zijn een soort kleine parasieten en worden overgedragen door zandvliegjes. Deze zandvliegjes komen voor in de meeste mediterrane landen, maar ook in Frankrijk is de zandvlieg al waargenomen en kan uw hond besmet raken met Leishmania. In Nederland komt de zandvlieg nog niet voor maar de verwachting is dat deze -gezien de klimaatsverandering- uiteindelijk ook hier zijn intrede zal doen.

Hoe verloopt een besmetting met Leishmania?
Een hond moet gestoken worden door een zandvliegje voor een besmetting. Als de hond na een steek van een zandvlieg eenmaal besmet is met de Leishmaniaparasiet kan de parasiet zich gaan inkapselen in de organen (vooral in de milt of lever), maar ook in het beenmerg of de lymfeklieren. Daar kan de parasiet zich maanden tot jaren slapende houden terwijl aan de hond niets te merken is. Op een gegeven moment kan de parasiet “wakker” worden. Vaak gebeurt dit op het moment dat de hond een verminderde weerstand heeft (door bijvoorbeeld stress of na een operatie), en dan pas zal de hond eventueel symptomen gaan vertonen en ziek worden. Sommige honden ontwikkelen een zekere weerstand tegen de parasiet.

De tijd tussen besmetting en het ontwikkelen van verschijnselen kan enkele maanden tot wel 7 jaar zijn!

Een hond die in het buitenland geboren is maar die al een aantal jaren in Nederland is kan de ziekte nog steeds hebben. Dit geldt overigens ook voor een hond die met de baasjes in het buitenland op vakantie is geweest! De hond kan de parasiet bij zich hebben zonder ziek te zijn.

Wat zijn de verschijnselen bij Leishmaniose?
Leishmaniose kan zich op verschillende manieren uiten, maar sommige van deze verschijnselen zijn erg vaag en lastig te herkennen. Enkele verschijnselen kunnen zijn:
– geleidelijk toenemende lusteloosheid
– minder eetlust
– gewichtsverlies (ook als de hond wel goed eet)
– bewegingsproblemen, wisselende kreupelheid
– koorts
– diarree
– gewrichtsaandoeningen

Uiterlijke symptomen:
– schilfering en/of kaalheid van de huid (vooral rond de ogen en op de oorranden)
– een enkel kaal plekje (bijvoorbeeld op een poot) dat maar niet geneest
– korsten en kloven aan neusspiegel en voetzooltjes
– bulten/bobbels op het lijf
– afwijkingen aan de nagels (snelgroeiend of verdikt)
– zweren aan de huid en slijmvliezen
– slecht- of niet genezende wondjes
– neusbloedingen / blauwe plekken
– rode geïrriteerde huid
– bleke slijmvliezen
Leishmania

Bij het algemeen onderzoek kunnen vergrote lymfeknopen, een vergrote lever en/of milt te voelen zijn. Bij bloedonderzoek kunnen we afwijkende nier- en leverwaardes vinden en ook een afwijkend eiwitgehalte.

Hoe stellen we de diagnose Leishmaniose?
Leishmaniose is aan de hand van de verschijnselen een moeilijk te herkennen ziekte. Als u met uw hond in het buitenland bent geweest vermeldt dit dan altijd! Om de diagnose actieve (dus “wakkere”) Leishmaniose te kunnen stellen is bloedonderzoek in het laboratorium noodzakelijk.In het lab wordt de titer (het aantal antilichamen) tegen Leishmaniose bepaald. Hoe hoger de titer hoe ernstiger het stadium van de ziekte is (al kan ook een hond met een relatief lage titer erg ziek zijn maar maakt zijn/haar lichaam simpelweg (te) weinig antilichamen aan).
Ook kan er een co-infectie optreden met Ehrlichia wat een foute uitslag kan geven bij de Leishmaniosetest. Belangrijk is dan ook om de hond altijd op beide ziektes tegelijk te laten testen.

Er zijn meerdere testen voor honden die mogelijk besmet zijn met Leishmaniose, namelijk:

– PCR-test: deze test wordt uitgevoerd middels een beenmergpunctie en spoort DNA-ketens van de parasiet op. Een betrouwbare test die ook Leishmaniose kan opsporen als een hond geen symptomen heeft maar wel drager is (dus als de parasiet ‘slapende’ is).
– IFAT-test: deze test geeft de hoeveelheid afweerstoffen tegen de parasiet aan en is aan te raden als de hond maar weinig symptomen heeft.
– ELISA-test: deze test biedt een betrouwbaarheid van 80-100%, maar kan in de vroege fase van de ziekte vals negatieve uitslagen geven. Bij twijfel is aan te raden om na een aantal weken opnieuw te testen.
– DAT-test: is een test op antilichamen in het bloed en kan net als de Elisa-test in een beginstadium vals negatieve uitslagen geven.

Wat is de behandeling bij Leishmaniose?
In principe is de hond te behandelen, die. Als bij de hond Leishmaniose is aangetoond, is het belangrijk om zo snel mogelijk met de behandeling te beginnen. De behandeling hangt af van de ernst van de infectie. Deze wordt bepaald door de volgende waardes:
– eiwitten in de urine na urineonderzoek
– lever- en nierwaardes, eiwitspectrum, hematocriet en aantal witte bloedcellen na bloedonderzoek

Er zijn drie soorten medicatie die bij Leishmaniose gebruikt kunnen worden:

Allopurinol
De eerste keus (volgens de diergeneeskundige faculteit van Utrecht) is de behandeling met Allopurinoltabletten (deze worden bij mensen gebruikt tegen jicht). Dit medicijn brengt de Leishmaniaparasiet weer in slaap, maar doodt de parasiet niet. De dosering is 20 mg/kg lichaamsgewicht per 24 uur verdeeld over twee gelijke doses met een verplichte tussentijd van 8 uur.

Deze medicatie kan de nieren enigszins aantasten doordat het een gruislaagje achterlaat in de nieren. Verder heeft Allopurinol weinig tot geen bijwerkingen. Het kan zijn dat de hond af en toe misselijk wordt (braken). Verwacht niet dat de tabletten binnen een week verbetering geven. Meestal duurt het een aantal weken voordat je zichtbaar veranderingen ziet bij de hond. Vaak wordt aangeraden de Allopurinol langere tijd te gebruiken en (preventief) eens per jaar een totaal bloedbeeld en lever- en nierwaardes laten bepalen.

Milteforan
In Nederland wordt momenteel ook gebruik gemaakt van een vrij nieuw medicijn, Milteforan. Dit medicijn belooft de mogelijkheid te hebben de parasiet te kunnen doden. Milteforan heeft volgens de fabrikant (Virbac) weinig bijwerkingen en is niet erg belastend voor de nieren. Wel moet de leverfunctie toereikend zijn, dit ter beoordeling van de dierenarts. Tijdens het gebruik van Milteforan moet wel met de Allopurinol worden doorgegaan. De door de fabrikant van Milteforan geteste dosering Allopurinol is dan 10mg/per kg lichaamsgewicht van de hond.

De werkzame stof in Milteforan, Miltefosine genaamd, kan ook doordringen in het beenmerg en de organen, waar de parasiet zich bij voorkeur terugtrekt, en ter plekke de parasiet vernietigen. Het medicijn heeft daarvoor wel tijd nodig, dus de kuur moet absoluut worden afgemaakt.

Milteforan moet 28 dagen worden gegeven. De dosering van de oplossing (20 mg/ml) is 1 ml per 10 kg lichaamsgewicht per dag, over de maaltijd of een gedeelte van de maaltijd (bij voorkeur dan het eerste gedeelte van de maaltijd om zeker te zijn dat de hond de volledige dosis binnen krijgt). Belangrijk hierbij is dat de hond voor en gedurende de behandeling af en toe wordt gewogen, om de juiste dosering te behouden. Over- of onderdoseren geeft niet het gewenste resultaat, geeft geen extra resultaat, kan schadelijk zijn en zal resistentie van de parasiet tegen de medicatie kunnen opleveren.

Na de kuur heeft Milteforan nog een nawerking van ongeveer 4 weken. Als mogelijke bijwerkingen vermeldt de fabrikant braken (misselijkheid) en diarree, met name in de eerste week.

Glucantime
In de mediterrane landen waar Leishmaniose voorkomt wordt ook gebruik gemaakt van het medicijn Glucantime dat de Leishmaniaparasiet mogelijk kan doden. Glucantime kan echter door zijn bijwerkingen een aanslag doen op de organen (lever en nieren) van de hond. Ook blijkt de Leishmaniaparasiet meer en meer resistent te worden, door het veelvuldig gebruik in de landen waar Leishmaniose veel voorkomt. Glucantime wordt toegediend d.m.v. injecties.

Ook al is uw hond na de behandeling “genezen” verklaard, u moet er rekening mee houden dat het een chronische ziekte is en dat er een kans is dat de klschten terugkeren. Na behandeling met Allopurinol is de parasiet als het ware weer in slaap gebracht en zou in een later stadium weer wakker kunnen worden, vandaar dat meestal aan te raden is door te blijven gaan met de Allopurinol. Ook na behandeling met Milteforan of Glucantime is het niet zeker dat de ziekte niet weer terugkomt.

Krijgt de hond weer klachten terug dan is het aan te raden opnieuw te starten met Allopurinol (of Allopurinol met Milteforan). Het kan zijn dat dit al na enkele maanden is, soms blijven de klachten jaren weg. Jaarlijks een totaal bloedbeeld laten bepalen blijft verstandig.

Belangrijk bij Leishmaniose is de weerstand van de hond, bij verlaagde weerstand krijgt de protozoa meer kans om actief te worden. Ernstige stress, narcose en het gebruik van corticosteroïden (cortisonen, prednison) kan de weerstand van de hond verlagen en moet indien mogelijk vermeden worden als de hond al ziek is door Leishmaniose.

Is Leishmaniose te voorkomen?
Als u uw hond wilt meenemen naar het buitenland probeer dan de risico’s op besmetting zoveel mogelijk te beperken. Vectra 3D (pipet) of de Scalibor tekenband weren de zandvliegjes af en verkleinen de kans dat uw hond wordt gestoken.
De zandvlieg is vaak actief bij zonsopgang en zonsondergang en bij stilstaand water. Zorg dus voor goede, kleinmazige horren voor het raam en kijk uit bij vennetjes en dergelijke.

zandvliegWilt u meer informatie over Leishmaniose of over vakantie in het buitenland met uw hond? Neemt u dan contact op met onze kliniek via 0228-317000 of mail naar info@dierenkliniekenkhuizen.nl


Contact

De Gouw 33
1602 DN Enkhuizen

0228 31 7000

Openingstijden Kliniek
Ma t/m Vrij: 09:00 - 20:00
Zaterdag: 10:00 - 17:00